Plaatjes die bij mij opkwamen…

Toen ik in Lyon studeerde ging ik elke week wel een keer of wat naar het Musée des beaux-arts, om een beetje uit te sudderen. In die zin lijken musea een beetje op kerken en bibliotheken: plaatsen met een heel eigen atmosfeer die bij bepaalde gemoedstoestanden genezend of gewoon verfrissend werken.

Dat grote museum daar had een indrukwekkende collectie van allerlei: van mummies tot porcelein. Veel daarvan heb ik aan het begin van mijn verblijf daar bewonderd, maar later bezocht ik eigenlijk nog maar één zaal. In die zaal hangt een serie van achttien schilderijen van de Lyonese schilder Louis Janmot: Le poème de l’âme oftewel het Gedicht van de ziel.

Waarschijnlijk hebt u nog nooit van de man gehoord. Ik heb namelijk een verschrikkelijke smaak en vind bijna alles mooi wat door de kunstbobo’s veroordeeld wordt als de blikkerigste aller wansmakelijkheden – en zodoende de neiging heeft nogal in de vergetelheid te raken. Daarbij ademen deze doeken – wel meer dan een beetje – de geest van het midden van de negentiende eeuw. Sterker nog: de dichter Baudelaire schrijft dat zelfs toen al – dus in het midden van de negentiende eeuw – de reactie van de heren critici werd gekenmerkt door ‘Auguste dédain,’ oftewel een bekakt opgetrokken neus.

Ik zal jullie niet vervelen met het vrome verhaal dat deze schilderijen pogen te verbeelden: een opera van Puccini beoordeel je ook niet aan de hand van de pointe van de vertelling: De diva wordt neergestoken (Bizet,) stort naar beneden (Puccini,) of wordt door een lawine van een berg geveegd (Catalani.) Zolang ze tijdens het sneven maar door blijft jubelen is het goed. Deze taferelen van Janmot jubelen op dezelfde manier door: ze brengen een hartstochtelijk verlangen naar volmaakt geluk in God over zonder dat er verder nog tekst, uitleg of enig verhaal bij nodig is.