Geruis uit de Kluis

Kerst 2013

Vanaf de vierde zondag van de advent is de kerk van de kluis al in kerstsfeer. Dat doen we vooral voor hen die van verre een kerstbedevaart willen maken, wat ieder jaar populairder lijkt te worden. Pas wel op: een aantal plechtigheden is juist op deze dagen niet openbaar.

– Dinsdag 24 december: 19:30 kerstzangdienst (Geen Eucharistieviering*, preek van broeder Hugo.)
– Woensdag 25 december: Geen openbare diensten, kerk wel open voor bezoekers kerststal, van ’s morgens vroeg tot zonsondergang.
– Donderdag 26 december: Geen openbare diensten, kerk wel open voor bezoekers kerststal, van ongeveer 10.00 tot zonsondergang.
– Vrijdag 27 december: Sint-Jan, Kerk open vanaf 9:00, verder liturgie als gebruikelijk.
– Zaterdag 28 december: H.H. Onnozele kinderen, liturgie als gebruikelijk.
– Zondag 29 december: H. Familie, liturgie als gebruikelijk.
– Maandag 30 december: 6e dag van het kerstoctaaf, liturgie als gebruikelijk.
– Dinsdag 31 december: H. Sylvester, kerk sluit om 16:00.
– Woensdag 1 Januari: Maria Moeder Gods, kerk open om 9:00, verder liturgie als gebruikelijk.
Zondag 5 Januari: Feest van de heilige Gerlachus van Houthem, kluizenaar. Plechtig lof met reliekverering om 16:00.
Dit is in de kluis een zogenaamde ‘gulden feestdag,’ wat betekent dat tijdens het lof alle kaarsen zullen branden. Voor liefhebbers van magische ervaringen van harte aanbevolen.
– Maandag 6 Januari: Epifanie, liturgie als gebruikelijk.

* Voor katholieken vervult deze dienst dus niet de zondagsplicht! Het gaat hier om een dienst die een vroegere Nederlands-Hervormde dienst op deze avond vervangt!

Nacht van Maria op 12 Oktober!

 

IMG_4552 cs3Op zaterdag 12 Oktober vieren we weer de ‘Nacht van Maria’ met een lichtprocessie en een Lof bij kaarslicht. Het programma ziet er als volgt uit:

Voor iedereen:

19.00 Aanvang processie bij de kluis/genadekapel van Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin in Warfhuizen (dus niet bij de parochiekerk in Wehe-den Hoorn). De processie loopt door de velden rond het dorp, waarschijnlijk naar een rustaltaar in de omgeving. Dit duurt ongeveer een kleine drie kwartier. Daarna is er in de kapel – die zoals gebruikelijk verlicht zal zijn met een zee van kaarsen – een plechtig Marialof.

Voor jong-volwassenen (18-35):

13:30: Ontvangst in het dorpshuis in Warfhuizen
14:00: Broeder Hugo geeft een inleiding over de praktische kant van geloven door de week. Wat kan ik tussen de zondagsmissen door met mijn geloof?
15:00: Moment van stilte en bezinning gevolgd door ‘buurten.’
16:00: Wandeling rond het dorp
17:45: Simpele maaltijd in het dorpshuis
19:00: We voegen ons bij de processie en het lof.

Zoals ook de vorige keer zullen de plechtigheden worden gecelebreerd door een versgewijde geestelijke, deze keer Sander Zwezerijnen uit ons eigen bisdom Groningen-Leeuwarden. Wie al eens is meegeweest weet hoezeer dit alles de moeite waard is. We hopen dus ook op jullie aller hulp bij de mond-op-mondreclame!

Evagrius voor dummies – VIII – Hoogmoed

Denk je dat je alles gehad hebt… Nee, dus!

De laatste van de acht verdorven gedachten is de hoogmoed, die inderdaad komt als je denkt dat je alles gehad hebt. Je bent de trotse bezitter van alle deugden, je hebt alle zeven onreine gedachten verslagen: Jij bent me er eentje!

In de vorige aflevering schreven we al over de ijdele roemzucht, die als het ware een afstapje is naar de hoogmoed. Maar de hoogmoed is subtieler, gewiekster en veel gevaarlijker. De ijdele roemzucht is heet, de hoogmoed ijskoud. De ijdele roemzucht schreeuwt zich de longen uit het lijf, schopt kabaal, eist fanfares en tralarie. De hoogmoed groeit zwijgend met de zogenaamd verworven deugden van zijn slachtoffer mee als een gezwel op de ziel, vol van etter. Als hij rijp is spettert hij walgelijk uit elkaar.

Vorige maand schreef ik als voorbeeldje bij de ijdele roemzucht een monoloog van een vrouw. Deze vrouw was ronduit lawaaiierig. Ze probeerde zichzelf te verkopen door haar prestaties en die van haar man breed uit te meten voor het hooggeëerd publiek. ‘Kijk eens, vind je ons niet leuk?’ Onzeker. Ordinair. zielig…

De hoogmoed is subtieler, maar ook venijniger. Ik probeer een concreet voorbeeld te geven.

Je wilt eens wat anders en gaat naar de Mis bij de charismaten of misschien juist bij de tradi’s (de basisgemeente hoef ik in dit blog niet te noemen, maar daar zou het zelfde voor gelden.) Iets aparts in ieder geval. Meestal is er niets aan de hand: je hebt veel devotie en gaat tevreden naar huis.

Soms gebeurt er helaas iets anders. Zonder dat je het aan kan wijzen is alles zó volmaakt en perfect, vroom en fijn dat je er een beetje unheimisch van wordt. Alles glittert zo door en door spik en span gepoetst dat je jezelf er een beetje een nepkatholiek van gaat voelen. Niet dat de mensen dat naar je uitstralen: God verhoede! Ze doen er juist alles aan om je je welkom te laten voelen. Maar de meisjes van de tradi’s zijn zo petite (met hun mantilla’s van Point d’Alençon) dat je je als gewoon katholiek meisje ineens een calvinistische luizenbos voelt. De kerels van de charismaten zijn zo zelfverzekerd (en krijgen zoveel verschijningen en visioenen achter elkaar die jij nou nooit krijgt) dat je als gewone katholieke vent ineens een gereformeerde hark ziet als je in de spiegel kijkt.

Ik geef twee ‘nieuwe bewegingen’ als voorbeeld omdat daar bij uitstek mensen hun uiterste best doen om heilig te worden. Wat hieronder staat kan echter elke christen overkomen: als je heel erg je best doet wil je ook wel eens wat bereikt hebben. Als je heel erg je best doet gebeurt er waarschijnlijk ook wat, zeker als je het samen doet met anderen die dezelfde inspiratie delen als jij. Het probleem ontstaat op het moment dat ‘Wij hebben, door Gods Genade, iets geweldigs mogen doen’ omslaat in: ‘Wij zijn geweldig!’

Want daarvoor moet er ook altijd iemand minder geweldig zijn…

God, bijvoorbeeld, en je naaste, en zo…

Nieuwe mantel voor de bedroefde moeder

foto2

 

De regel was altijd dat Maria na de Meimaand weer in het zwart werd gekleed. Het is nu eenmaal een moeder van smarten… Veel mensen waren het daar echter niet mee eens, en er waren al langer plannen om een nieuwe blauwe mantel te laten maken voor de zomermaanden. De staatsiemantel moet immers echt voor de meimaand blijven. Dankzij de nodige weldoeners is er dan nu een mantel gemaakt door het paramentenatelier van Karol Łopusiński. Persoonlijk vind ik hem misschien een tikje erg blauw, maar een aantal Mariavereerders hebben al laten weten dat zij er juist erg enthousiast over zijn. Wat vinden jullie? Voel je vrij te reageren!

Broederschapsbedevaart…

kaarsenkleiner

Dit jaar overkwam het ons voor de eerste keer dat een geplande processie niet uit kon trekken vanwege het weer…

Dat was jammer, maar veranderde niets aan de mysterieuze geborgenheid die tijdens gebedstijden en bedevaarten in de kluiskapel altijd weer de kop opsteekt, zoals ook weer op deze dag. Eigenlijk niet zo’n wonder misschien op een plaats die aan Maria is gewijd onder de titel ‘Besloten Tuin.’ De Duitse, Oostenrijkse en Zwitserse pelgrims die hier de laatste tijd steeds vaker naartoe komen hebben het altijd over de ‘Waafhuuzener Gnadenkapelle.’ Een ‘genadekapel…’ Ik heb dat altijd een raar woord gevonden, maar misschien begin ik zo langzamerhand iets meer te begrijpen van wat ze ermee bedoelen. Misschien ben ik van alle gelovigen ook wel degene die zich het minst bewust is van de wonderlijkheid van deze plek van gebed, simpelweg omdat ik het geluk heb er te mogen wonen en erop te mogen passen.

Mariavolledig

Als ik het Allerheiligste ga halen voor het lof, en iedereen knielt voor Christus’ Lichaam en Bloed, ontstaat er een sfeer die steeds meer van een soort ontroerde spanning vervuld raakt. Samen met de moeder van God in aanbidding voor haar Zoon, worden we als het ware gedragen door háár gebed, en háár moederlijke liefde (voor Hem en voor ons).

menigte

Zij wijst de weg, heet het niet voor niets…

Pastoor Tjepkema nam het sacramentslof over van Plebaan Wagenaar, die plotseling terug moest naar de zorg voor zijn parochie. Mede namens de broederschap wil ik beide priesters bij deze nog even hartelijk bedanken.

Broeder Hugo

De prachtige foto’s zijn weer van Marjo Antonissen

tjepkema

Paus Franciscus: ‘Volksdevotie is een schat’

Schrijn_ingang_1

De volksdevotie hoort onlosmakelijk bij de katholieke Kerk. Ze is een ‘schat’ van de Kerk en een ‘legitieme manier’ om het geloof te beleven. Dit zei paus Franciscus zondag tijdens een Mis voor katholieke broederschappen op het Sint-Pietersplein. Broederschappen zijn al eeuwen ‘smederijen van de heiligheid’ voor vele mensen die in eenvoud een intensieve band met Jezus Christus hebben, aldus de paus. Dit ‘traditierijke element’ van de katholieke Kerk ondergaat een ‘vernieuwing en herontdekking.’ Franciscus riep de broederschappen op in parochies en bisdommen als ‘longen van het geloof en het christelijk leven’ te functioneren.

Bron: KN

Meimaandmijmeringen…

En dan wordt het toch altijd weer Mei! Maria in het zonnetje, en natuurlijk ook weer hier, in ’s lands noordelijkste Mariaheiligdommetje! Eigenlijk begon het dit jaar al veel eerder, met de nodige groepsbedevaarten uit binnen- en buitenland. April was druk dit jaar, met pelgrims van dichtbij en de laatste tijd ook vooral van ver weg.

Nu gonst het hier van de voorbereidingen voor de bedevaart die bedoeld is voor het Noorden zelf, de jaarlijkse meiprocessie. Afgelopen zaterdag heeft de buitenkant van de kapel een poetsbeurt gekregen, en woensdag zullen de bloemen geschikt worden, zodat het er met hemelvaart ook al mooi uitziet, en de hele handel aanstaande zaterdag (11 mei) op zijn mooist is. Dat lijkt onnodig, omdat het nu ook al een bloemenzee is, maar de ervaring is dat het toch opnieuw moet. Anders gaat alles precies een dag van tevoren hangen…

Broeder Hugo 119_800x533

Dan volgt vrijdagavond of zaterdagmorgen de cruciale operatie van het laten zakken van het ‘Sint-Gerlachusschrijn,’ dat naar beneden moet vanaf het zijaltaar. Dat reliekschrijn heet naar de heilige Gerlachus van Houthem, maar het bevat naast relieken van hem ook beenderen van verschillende andere heilige kluizenaars uit de kerkgeschiedenis, zoals de heilige Antonius van Egypte, de heilige Benedictus-Jozef Labre, de heilige Clara van Montefalco en de heilige Egidius van Nîmes. (De foto in dit bericht is genomen toen het schrijn op bezoek was in de kathedraal in Groningen.) Het schrijn weegt nogal, en staat op een hoge plaats, dus het naar beneden halen en het bevestigen op de draagbaar is nogal eens een zaak die met ‘trillende handen’ wordt verricht.

Maria bedevaart 053_400x600

Het middelpunt van de dag is natuurlijk het genadebeeld van Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin. Maria heeft dan ook weer haar feestelijkste staatsiemantel aan. Dat vergt jaarlijks een strijd met heel veel meters zware stof en nog meer meters kantstroken, maar die klus is gelukkig al geklaard bij het begin van het bedevaartseizoen, vorige week. Rest ons niets meer dan de kaarsen te vervangen, de vloer te dweilen, de loper te zuigen, de dwalen te verversen, misboekjes te drukken, processieattributen af te stoffen, het baldakijn uit de kelder te halen, de vaandels klaar te zetten en het koper te poetsen. Een kind kan de was doen!

Mei, dus naar Maria!

Bedevaart Warfhuizen 117kleinerIn Warfhuizen is vandaag het bedevaartseizoen begonnen! Wat is het toch een heerlijke gewoonte om elk jaar de barstende knoppen, het vergulde licht en het wuivende fluitekruid aan Maria toe te wijden! De kerk is vanaf vandaag weer tot 21.00 geopend, zodat er ook in de hier zo mooie schemeruren een bezoekje aan Onze Lieve Vrouw kan worden gebracht. Op zaterdag 11 Mei trekt de processie weer uit (zie hier voor het volledige programma.)

Wie van rust en stilte houdt komt het beste door de week. ’s Zondags branden er meer kaarsjes, maar is het natuurlijk ook wat levendiger.

 

Plannetje…

Matthew Alderman
Op verzoek voor hen die geen Facebook hebben: (oorspronkelijk van de facebook-pagina van de broederschap)

Broeder Hugo correspondeert af en toe met de jonge Amerikaanse architect Matthew Alderman, een bekende naam op het gebied van traditionele architectuur. Matthew houdt wel van een geintje, en stuurde de broeder een ideetje voor een votiefkerk voor de Bedroefde Moeder van Warfhuizen. Leuk dat zowel de Spaanse herkomst van Maria (bijvoorbeeld de ronde ramen in de torens) als de rode Groninger bakstenen in het ontwerp terugkomen. Uitvoeren wordt echter een tikje ingewikkeld in verband met de schaal… (in werkelijkheid zou de toren van de Warfhuister bedevaartkerk nog niet tot aan de drempel van dit gebouw reiken, en het vloeroppervlak zou groter zijn dan het hele dorp…)

Evagrius voor Dummies – VIIa – Akedia 1

Verveling – in de monnikenpsychologie aangeduid met ‘akedia’ – is bij uitstek een kwelgeest die ook in de moderne tijd lustig om zich heen bijt. Van alle acht gedachten is deze echter het moeilijkst onder woorden te brengen, dus vergeef me als dit onderwerp meer woorden nodig heeft dan de andere. Aan het einde zul je waarschijnlijk wel weten waar ik het over heb.

Akedia wordt het beste vertaald met verveling, maar het is niet zomaar de verveling die je overvalt als je zit te wachten op een trein of wanneer je al een uur zit te luisteren naar een klaagzang van je schoonmoeder over de verminderde kwaliteit van breiwol. De woestijnvaders noemden deze pregnante geestelijke verveling ook wel de ‘demon van de middag,’ en misschien geeft dat nog wel het meeste weg over de aard van deze notoire klier. Hij vertoont zich bij uitstek op het dode punt van de dag. Het gaat om een slapte van de ziel, om ‘er allemaal genoeg van hebben,’ ‘er zat van zijn.’ ‘Het komt me de neus en de oren uit,’ zeggen we dan.

Ook wordt akedia gekenmerkt door een angstig soort onrust. Een soort zapgedrag, maar dan niet alleen voor de televisie, maar voor het hele leven. Je kent het wel: je hebt werk genoeg te doen, dingen bovendien die je normaal zouden vervullen en bevredigen. Het gaat dus zeker niet alleen om klussen waar je toch al een hekel aan had. Toch kan je er maar niet toe komen eraan te beginnen. In plaats daarvan ga je duizend dingen doen die nergens goed voor zijn. Zes keer je mail checken, in de koelkast sneukelen, reclamefolders doorbladeren, kijken of de buren al terug zijn van vakantie, et cetera, et cetera (en nog meer et cetera). Alles behalve datgene dat je van plan was.

Dit is de vorm die de meeste mensen wel eens overvalt.

Het kan echter ook gierend uit de klauwen lopen. Vroeger was dat een typisch monnikenprobleem. Monniken werden vrijgehouden voor gebed en contemplatie, terwijl mensen in de wereld de hele dag werden bezig gehouden door hun broodwinning en het huishouden. Omdat akedia zich – zoals alle kwelgeesten – bij uitstek verzet tegen alles wat met God te maken heeft, liep het probleem in kloosters en kluizen sneller in de gaten. Daar waar er geen adequate leiding aanwezig was bleek het koorgebed in te zakken, roddel en achterklap brachten onmin (rondhangende monniken zijn net rondhangende buurvrouwen) en in minder dan geen tijd was het klooster veranderd in een soort dorp vol chagrijnige luiaards die het de hele dag druk hadden met niks.

Tegenwoordig zit de maatschappij zo in elkaar dat ze bijna gemaakt lijkt om akedia te veroorzaken. Veel vrije tijd geeft gelegenheid tot rondhangen. Veel lawaai, geuren en kleuren verhinderen het gebed, maar ook het werkelijk smaken van de dingen die ons gegeven zijn. In plaats van het verhaal van ons leven te ervaren, beginnen wij door het verhaal van ons leven te bladeren. De kleuren vervagen, niets wordt meer op waarde geschat. Al het gewone begint onmiddellijk te vervelen, en het buitengewone is na vijf minuten al niet buitengewoon meer. De ontmoeting met God wordt bijna onmogelijk. De weg die naar God voert door het beschouwen van wat Hij geschapen heeft, loopt dood omdat we de schepping niet meer werkelijk zien. De weg die naar God voert door tot onszelf in te keren – waar Hij woont in het diepst van onze ziel – loopt dood omdat er geen stilte is (daarmee bedoel ik niet alleen de afwezigheid van geluid, maar de afwezigheid van dwingende prikkels in het algemeen).

Het klinkt paradoxaal, maar het lijkt erop dat er niets zo stomvervelend is als een dolgedraaid leven.

Wordt vervolgd…