Het altaar van Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin was nog altijd ernstig provisorisch. Wie goed keek zag dat de bekleding niet paste, en dat er overal lelijke stukken MDF in het zicht zaten. Ook was het geheel een storend element in het kerkinterieur door de grote hoeveelheid kanariegeel met friemels.

Tussen het einde van het bedevaartseizoen en het begin van mijn retraite bij het vadertje is het altijd klussentijd. Dan hebben er de minste mensen hinder van, en kan ik na mijn retraite een frisse en kluizenaarderige herstart maken. Dit jaar kreeg ik op 16 September de geest en ondertussen is het in de kerk een vreselijke puinhoop geweest. Het ergste hebben we nu gehad, maar Maria staat nog wel op het Heilig Kruisaltaar (sommigen worden er nostalgisch van) en dus de Sacramentsuitstelling in de weg. Ik was van plan alles toch maar gewoon door te laten gaan, maar dat is gewoon verre van handig, dus tot en met zondag is er niks te doen en zit de kerk van tijd tot tijd een uurtje op slot (wanneer het echt te erg wordt, zeg maar.)

Gelukkig wordt het echt prachtig, en vanaf zondag staat de bedroefde moeder van Warfhuizen in een spik en span retabel met altaar (o ja, en de liefhebbers van het Kindje Jezus krijgen ook hun zin: hij is terug op een mooie, prominente plaats.)

Nu nog weer opruimen. Gezien mijn uiterst voorlijke grove motoriek en mijn geweldig praktisch vernuft zit ik tot op mijn ondergoed onder de blauwe verf.

Net als de trekstangen, trouwens, en de WC. O, en de soeppan ook, zie ik.

Het zal jullie opvallen dat er hier weinig nieuwe stukjes verschijnen (en dan alleen nog onnozele spotternijtjes,) dus ik dacht: ik zal een kleine opsomming geven van wat er hier zoal voorvalt.

• De voornaamste reden dat ik niet veel post, is dat ik tot over mijn oren in de (technische kant van de) liturgie verdiept ben. Het probleem is (nog steeds) dat het officie zoals het hier gevierd wordt eigenlijk net iets te zwaar is voor één persoon. ‘Ik ben broeder Hugo en ik doe een abdij na,’ zoiets. Dat heeft (behalve het gevaar van teveel branie) tot gevolg dat een simpele verkoudheid of een organisatorisch ongelukje genoeg is om de hele boel in de war te sturen. Ook kom ik na het bidden, grasmaaien en dweilen ongeveer aan niets anders nog toe. Ik heb tot nu toe geprobeerd dit probleem te verhelpen met kleine aanpassingen en bijstellingen, maar dat heeft alleen tot gevolg gehad dat ik maar aan het veranderen blijf, en dat is, monastiek gesproken, een ramp. Zodoende komt er, in overleg met de vadertjes, een dagritme dat meer is gebaseerd op de kluizenaarstraditie, en minder op die van de abdijen. Het betekent ook dat er een tijdje minder geblogd gaat worden. Voor wie in deze materie geïnteresseerd is, kan ik deze site aanbevelen.
• In het najaar krijgen kerk en kluis nieuwe goten. Dit zal waarschijnlijk overlast geven, dus hou dit blog in de gaten als je van plan bent in September of Oktober naar Warfhuizen te pelgrimeren.
• Het bedevaartseizoen verloopt erg grillig, wat wil zeggen dat het bezoek aan O.L. Vrouw heen en weer gaat als een jojo. De ene dag twee Mariagangers, de andere dag tweehonderd. Een mysterie van het geloof, zullen we maar zeggen.
• De couturier Ramiro Koeiman heeft aangeboden een nieuwe mantel voor O.L.V. van Warfhuizen te ontwerpen en vervaardigen. Hij hoopt hem af te hebben voor de Meimaand van volgend jaar. Met de broederschap verheug ik mij op het resultaat.
• Verder is er weinig nieuws. Het gras op het kerkhof groeit, de bereklauwen ook. Wij prevelen, jubelen, soppen, maaien, schoffelen en danken verder. Godlof!

Volgens de regel mag ik twee keer per jaar drie dagen afwezig zijn voor een bedevaart. Al sinds de tijd van de heilige Gerlachus is dat in Nederland voor kluisbroeders traditie. Het rare feit doet zich echter voor dat mij het bedevaarten vaak onmogelijk wordt gemaakt doordat Warfhuizen zelf een bedevaartplaats is geworden. Maria wacht in Maastricht nogal eens vergeefs op broeder Hugo omdat Maria in Warfhuizen teveel pelgrims trekt die graag een rozenhoedje en uitstelling hebben. Niet iets waar ik me druk over maak, wel een van die dingen die je af en toe achter je oren laten krabben omdat ze je laten beseffen hoe bizar het leven kan lopen.

Zo kon ik ook afgelopen Mei niet weg. Achteraf was dat waarschijnlijk de goddelijke Voorzienigheid, omdat ik zodoende nog een bedevaart tegoed had toen bleek dat het Credimus bootcamp van Warfhuizen verplaatst zou moeten worden naar Maarheeze in Zuid-Oost Brabant. Zo kon ik twee vliegen in een klap slaan, even naar sint Gerlach in Houthem, de Sterre der Zee in Maastricht en een paar daagjes logeren bij de jongeren in Maarheeze.

Het Credimus Bootcamp is een intensief kamp voor jongeren met uitbundige liturgie, een hoop aanbidding en lezingen die een stapje verder gaan dan het aanbod van het gemiddelde jongerenplatform. Daar treedt het dan ook niet mee in concurrentie, het vormt er eigenlijk een aanvulling op.

Naar de activiteiten van de verschillende jongerenplatforms komen altijd ook weer nieuwe jongeren die de ‘basics’ nog niet gehad hebben. Ook komen daar jongeren die wel gelovig zijn, maar niet zitten te wachten op lezingen over een minutieuze exegese van het boek Job of de details van de details van heiligverklaringsprocessen (en dan zwijg ik nog over uren aanbidding, Missen in twee vormen en een flink stuk van het getijdengebed in twee talen.) Zodoende kunnen dit soort dingen door het gemiddelde jongerenplatform niet worden aangeboden. Daarvoor is er dus het meer ‘hardcore katholieke’ Bootcamp, georganiseerd door de jongeren van het internetforum ‘Credimus.’

Vorig jaar vond het plaats in Warfhuizen, dit jaar in Maarheeze, een dorp met een prachtige neoromaanse kerk waaraan een groot parochiecentrum verbonden is. Erachter ligt een besloten grasveld waar prima gekampeerd kan worden.

Zo kwam ik zondag 12 Juli na een reis van 7 (!) uur in Maarheeze aan (de trein van Utrecht naar Eindhoven werd omgeleid via o.a. Veenendaal de Klomp.) Daar hadden ze er al enige dagen en lezingen opzitten, en was de sfeer ondertussen aardig op gang gekomen.

Ik had helaas de lezing van Tjeerd Visser gemist, maar kreeg nog wel de kans kennis te maken met deze sympathieke en energieke kapelaan uit Delft. De maandag stond er een H. Mis volgens de buitengewone vorm op het programma. Indrukwekkend verstild, zoals altijd. (Er stond trouwens maar één zo’n Mis op het programma. Het Bootcamp is geen ‘Tradi’ kamp, zoals onwetende mekkeraars weleens willen beweren.)

Ik ben de afgelopen week blij verrast door zowel de geestelijke diepgang van een aantal van de jonge deelnemers als de kwaliteit van de lezingen. Daar sprongen vooral de lezing van diaken Peter Vermaat van het bisdom Groningen en de lezing van Harry Broers en Dolf Dormans uit.

De lezing van Vermaat ging vooral over de subjectiviteit van de geloofsbeleving en de invloed daarop van het ‘moderne levensgevoel.’ De diaken speelde aan de lopende band met allerlei paradoxen waar we ons niet meer bewust van zijn, maar die wel een rol spelen in hoe we tegen de werkelijkheid, de schepping en onszelf aankijken. Daarbij kwamen allerlei filosofen, heiligen en theologen voorbij, waarbij het opviel dat niet alleen de geijkte namen voorbij kwamen, maar ook voor de leek minder bekende. Iets om nog eens in te duiken.

De lezing van pastoor Harry Broers van Munstergeleen ging over het heiligverklaringsproces van de heilige pater Karel Houben, ook uit Munstergeleen. We werden binnengeleid in de wereld die Vaticaan heet, in de (soms schier eindeloze) procesgang bij een heiligverklaring, en vooral de procedure bij het vaststellen van een wonderbaarlijke genezing. Daarbij was het bijzonder dat de genezene zelf, de heer Dolf Dormans, meegekomen was en ook uitgebreid aan het woord kwam. Het eenvoudige, maar ook zeer diepgaande en vertrouwvolle geloof van deze man maakte indruk op alle aanwezigen. Ik werd er haast een beetje jaloers op. De pastoor maakte mij aan het einde van zijn lezing zeer blij door mij een reliek van de heilige Karel te beloven voor de kluiskapel in Warfhuizen. De volgende dag (woensdag) zou ik naar Limburg reizen voor mijn bedevaart, dus kon ik gelijk naar Munstergeleen om het op te halen.

Inderdaad ben ik de volgende dag met de beste seminarist Patrick op reis gegaan naar mijn favoriete heiligdommen. Ik bedoel: Lourdes en Fatima zijn natuurlijk leuk en zo, maar stellen vanzelfsprekend niets voor vergeleken met de Sterre der Zee in Maastricht en het graf van Gerlachus in Houthem… Ook het kluisje waar mijn laatste voorgangers in deze exacte stijl van kluizenaarsleven verbleven hebben we weer bezocht, op de Schaelsberg bij Walem (Valkenburg.)

We begonnen op de meest verafgelegen plaats, namelijk Houthem, waar de belangrijkste Nederlandse kluizenaar begraven ligt: de heilige Gerlachus. Veel van wat deze man heeft beleefd en beslist heeft nog dagelijks invloed op mijn leven, soms tot in kleine details. Tot mijn grote schrik hadden ze zijn oude schrijn weggeparkeerd en zijn gebeente in een soort jaren-zestig-tabernakel gelegd.

Het geval is van donker brons met vierkante bergkristallen stenen, dat eigenlijk best stijlvol is, maar in die kerk (barokker, barokst, barokster) echt niet past. Het voordeel was wel dat je er nu vlakbij kunt komen, het schrijn aan kunt raken en er met je neus bovenop kunt gaan zitten bidden. Dat vind ik erg goed bedacht. Zo is het makkelijk buurten met deze beste heilige.

Na Houthem ging het door naar de kluis op de Schaelsberg. Die kluis is nu een museumpje, maar toch hangt er nog een zekere gewijde sfeer. Ontroerend vind ik altijd de stoel waarin kluizenaar Henricus Weerts is gestorven. Hij was een zeer indrukwekkende kluizenaar, zo eentje waar ik me een salonheremiet van ga voelen. Ik heb hem hartelijk om zijn voorspraak gevraagd.

Het was inderdaad als thuiskomen bij de Sterre der Zee, zoals altijd. Achttien jaar geleden werden mij daar de ogen geopend voor de Rooms-katholieke Kerk. Hoeveel heb ik ondertussen daar al meegemaakt, goed en kwaad. Hoezeer ben ik ondertussen met haar verweven. Enfin, over dat soort zaken schrijve men niet te licht allerlei onzin op, dus houd ik het erbij dat deze plaats voor mij zeer belangrijk is.

Ten slotte dan voor het eerst naar Munstergeleen. De pastoor ontving ons inderdaad zeer hartelijk. Wat een fijne mens is dat (sorry voor het Brabants.) We hebben gezellig zitten buurten in zijn nogal sfeervolle pastorie en inderdaad kreeg ik een prachtige reliek van pater Karel Houben (van het lichaam: ‘ex corpore’) voor de kluiskapel in Warfhuizen. We weten nu wie we, naast onze lieve vrouw, centraal zullen stellen bij de volgende broederschapsbedevaart! Op de koop toe verblijdde hij mij ook nog met een mooi boek over de pater en een klein borstbeeld van de heilige voor op de boekenplank.

Tot zover even deze turbosamenvatting. Over Pater Karel en het verkregen reliek later nog meer…

Enige tijd geleden schreef ik naar aanleiding van het bidden van de rozenkrans onder de aanbidding van het Allerheiligste dit stukje. Ik heb toen al aangekondigd dat ik van plan was erop terug te komen. Verschillende mensen zijn door mijn opmerkingen van toen aan het denken gezet. Hun opmerkingen wil ik hier graag met jullie delen, naast enkele gedachten die bij mijzelf zijn opgekomen.

Allereerst ben ik naar aanleiding van mijn gevoelsmatige weerstand tegen het rozenhoedje onder de aanbidding te rade gegaan bij het ‘Directorium over volksvroomheid en Liturgie’ van de congregatie voor de goddelijke eredienst en de regeling van de Sacramenten.

Dat document hoort bepaald niet bij mijn favoriete kerkelijke documenten. Ik vind het een erg grijzig en ambivalent geheel. Ik denk dat dat komt omdat het bedoeld is voor de hele wereldkerk terwijl het gaat over een onderwerp dat bij uitstek geografisch bepaald is. De schrijvers zaten volgens mij met hun gedachten nogal eens in afgelegen zuidelijke streken, waar soms de linker grote teen van pater Pio grotere verering geniet dan God de Vader. Zodoende hangt het boekje (begrijpelijk) nogal eens aan de rem wat volksdevotie betreft, soms meer dan in Noord-Europa in mijn ogen nodig of zelfs wenselijk zou zijn. Als ze in Zuid-Italië teveel peper in hun soep gooien wil dat immers nog niet automatisch zeggen dat er in Groningen niet een snufje bij zou mogen. Ook andersom zijn er trouwens voorbeelden te vinden.

Ik had dan ook verwacht dat het document streng zou zijn ten opzichte van Mariale devoties onder de Sacramentsaanbidding. Gedeeltelijk is dat ook zo: (…) Zo zullen zij langzamerhand begrijpen dat er tijdens de aanbidding van het Allerheiligste Sacrament geen andere devotionele praktijken ter ere van de heilige Maagd Maria en de heiligen plaats mogen vinden (nr.165 onderaan.) Maar direct daarna volgt dan: Op grond van de nauwe band die Maria en Christus verenigt, zou echter het bidden van de rozenkrans kunnen helpen aan het gebed een diepe christologische richting te geven, omdat men daarbij de mysteries van menswording en verlossing overdenkt.

Dat klinkt logisch, maar in de dagelijkse werkelijkheid hebben we wel de complicatie dat in de praktijk de rozenkrans standaard gevolgd wordt door de Lauretaanse Litanie, en dat wordt alweer veel ingewikkelder. Vervangen door de litanie van het Allerheiligst Sacrament en de Lauretaanse Litanie uitstellen tot na de instelling? Maar dan bidden we al ‘Gezegend zij God…’

Enfin, we moeten ons er maar mee redden. Wordt vervolgd.

De bedevaart van de Mariabroederschap van Wehe-den Hoorn naar Warfhuizen was weer een ontroerende ervaring. Na de Heilige Mis in Wehe-den Hoorn, met een prachtige preek van kapelaan John de Zwart, trok de processie naar de kluiskapel om de bedroefde moeder van Warfhuizen te eren. Daar vond een plechtig lof plaats in een serene en heilige sfeer. Na het lof was er nog gelegenheid om het reliek van de heilige Lidwina van Schiedam, dat in de kluiskapel bewaard wordt, te vereren. Graag plaats ik hier een paar videofragmenten. Van de processie heb ik jammer genoeg maar een halve minuut, maar het geeft toch een indruk:

De uitstelling en een gedeelte van de litanie van het heilig Hart:

De zegen met het Allerheiligste:

En de verering van het reliek van de heilige Lidwina van Schiedam dat in de kluiskapel bewaard wordt:

De foto boven dit bericht is van Marjo Antonissen

Mevrouw Postma, over wie ik schreef in het bericht over de bedevaart van verpleeghuis Maartenshof hier, is vorige week overleden. Ik ben blij dat ze nog even in Warfhuizen bij Maria is geweest, wat ze zo graag wilde.  Ik zal de vespers van de overledenen voor haar bidden, maar ik ben bang dat ze daar wel niet erg van onder de indruk zal zijn. Zoals vermeld beschikte mevrouw Postma over ‘bidkracht 12.’ Zover ben ik nog lang niet…

We gaan een paar voorzichtige veranderingen doorvoeren in de wijze waarop O.L.Vrouwe van Warfhuizen door het jaar heen wordt aangekleed. Ik weet dat sommigen dit zullen toejuichen en anderen het er hartgrondig mee oneens zullen zijn, vandaar dat ik er hier wat extra aandacht besteed aan iets schijnbaar triviaals. Voor velen doet het ertoe, heeft het iets te maken met hoe ze zich voelen als ze de kapel binnenlopen.

De afgelopen jaren is het omkleden van Maria in Warfhuizen steeds dichter naar de Spaanse praktijk toegegroeid. Dat was een leerzame ervaring voor mij en de vrijwilligers: een onderdompeling in een woeste religieuze cultuur zoals wij die in Nederland eigenlijk niet kennen. Tienduizend spelden, meters goudband, halsbrekende toeren en klimpartijen, sterren op springveren en zirkonia’s, mantelstrekkers en kroonsteunen.

Natuurlijk blijven we deze hele cultuur van harte beleven en beoefenen, als dankbaar eerbetoon aan Maria en beproefde remedie tegen de akelige kwaal der nederdruilerigheid, ons, uit de klei getrokken kooplui, nu eenmaal aangeboren. Tot zover: dank u, Andalusië!

Toch heb ik besloten na zes jaar ervaring een paar aanpassingen door te voeren. Ik weet dat we daardoor niet meer helemaal overeen zullen stemmen met de praktijk van de ‘cofradias en hermandades,’ maar traditie is er voor de mensen, niet de mensen voor de traditie. Bovendien zitten we hier nu eenmaal niet in Sevilla.

Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin trekt juist daarom zoveel mensen naar Warfhuizen omdat ze een moeder van smarten is. Ik vind dat ze er daarom het grootste deel van het jaar ook uit hoort te zien als een moeder van smarten.Weliswaar verandert haar gelaatsuitdrukking niet van een meter Brusselse kant meer of minder, maar ik vind toch dat bij een bedroefde moeder zwart de meest vertrouwde kleur is.

Daarom wordt de dracht zoals op de foto hierboven de ‘normale dracht.’ In Spanje noemen ze dit ‘Vista de Luto,’ oftewel rouwdracht. In Warfhuizen droeg ze dit tot nu toe ook in de vasten, omdat ze geen Spaanse gestreepte vastendracht (vista de Hebrea) heeft. Die krijgt ze ook niet, omdat dat zo afwijkt van wat we in Nederland kennen van geklede Mariabeelden dat ik zeker weet dat de mensen er een hekel aan zouden hebben. In plaats daarvan krijgt ze tijdens de vasten het tenue dat tot nu toe voor November was gereserveerd.

Dat gaat er dan zo uitzien. Veel mensen vinden haar er trouwens het vriendelijkst uitzien in het zwart.

In de advent blijft ze wit over zwart dragen, zonder veel opsmuk. Dat heeft niets met Spanje te maken, dat is een ongelukje geweest, maar iedereen vindt het prachtig.

Ook met kerst blijven we op dezelfde toer,

Net als met Pasen. Om de liefhebbers van feestelijke kleding nog wat te compenseren voor het zwart in de tijd door het jaar krijgt Maria voor de Meimaand een blauwe fluwelen mantel die vanaf 1 Mei de paasdracht zal vervangen.

En dan is er natuurlijk nog het pinksterkleed

Ik hoop dat de liefhebbers van meer uitbundigheid niet teleurgesteld zullen zijn, en snel zullen wennen aan een soberder moeder van smarten in de tijd door het jaar. Als extra tegemoetkoming hebben we bedacht dat we na het hoogfeest van Onze Lieve Vrouwe Tenhemelopneming en het feest van Onze Lieve Vrouw van Smarten een (officieus) ‘octaaf’ instellen, zodat Maria dan nog een week ‘in het mooi’ blijft.

De eerstvolgende bedevaart van de broederschap zal plaatsvinden op Zaterdag 27 Juni.

Ze zullen beginnen met een Heilige Mis om 13.00, daarna trekt men rond 14.00 in een processiebedevaart naar Warfhuizen waar rond 14.40 het lof zal zijn. De dag wordt afgesloten met koffie en broodjes in het Warfhuister dorpshuis.

De broederschap organiseert deze bedevaarten, maar iedereen is van harte welkom.