Op zaterdag 8 Mei is er weer een bedevaart naar Onze Lieve Vrouwe van Warfhuizen. Om 14.00 is de bedevaartmis in de kerk van de heilige Bonifatius in Wehe-den Hoorn. Daarna trekken we, om ongeveer 15.00, in processie naar Warfhuizen (2 km,) waar in de kluiskapel het sacramentslof met Mariahulde wordt gevierd. Na afloop zal er koffie met cake zijn in het dorpshuis van Warfhuizen.

De celebrant is deze keer plebaan R. Wagenaar, pastoor van de Groninger kathedraal.

Sinds 2003 trekken van heinde en verre mensen, individueel en in besloten groepen, naar de ‘Bedroefde Moeder van Warfhuizen.’ Sinds enkele jaren is er ook deze ‘open’ bedevaart, om iedereen de gelegenheid te geven om in groepsverband en in een feestelijke sfeer naar Warfhuizen te pelgrimeren.

De kosten van deelname zijn 5 Euro

Voor hen die slecht ter been zijn en geen processies kunnen lopen is er vervoer mogelijk van Wehe-den Hoorn naar de kluis van Warfhuizen.

Aanmelden bij Johanna Weersing: (050) 542 71 58

+

Warfhuizen, St. John Bosco AD 2010

Dear Matthew,

A long time ago I promised to send you a report on the restoration and redecoration of the chapel and hermitage in Warfhuizen. Because of various reasons this took a while, but I now have ample time to expansively write to you about this process.

In 2001 the old village church in the small village of Warfhuizen, in the northern tip of the Netherlands, was returned to Catholic worship, with the purpose of establishing a hermitage and chapel there. At that time it was virtually a ruin. The roof was threatening to collapse, the clock to fall down, there was no real floor left in the building: it was a spooky place.

The small church originally dates from the thirteenth century, but that doesn’t really show anymore. In the middle of the nineteenth century it had gotten far too small for the village, and the decision was made for a reconstruction which was basically a total rebuilding in a totally different style, specifically for Protestant services.

At that time such buildings were often funded by the state, on the condition that the drawings were okayed - and often even made - by Rijkswaterstaat, the government institution which was originally intended to build dikes and sluices and create new polders. So a unique design developed, which in the Netherlands is often called the ‘waterstaat’ style. It is usually a very basic form of neoclassicism: they wanted to spend as little money as possible, of course. To give you an idea, I include here a picture of the church’s exterior:

Next to refurbishing the building it also had to be redecorated. A hermitage had to be constructed in the last bay, but it especially needed a true Catholic interior. That became a very strange job in itself

The situation in 2001

With all that follows, you must remember well that there was no Benedict XVI yet, and that there was no indication of a possible ‘New Liturgical Movement’. Anything that even smelled too much of tradition, was very much suspect, and the entire project could easily have failed if outsiders had gotten the idea that it was a traditionalist initiative..

So we always strove for ’sacrality’ instead of ‘traditional sacrality’. The joke being, of course, that when the reconstruction was complete, the entire attitude had changed. But by then I had myself a brick people’s altar and a minimalistic ciborium magnum. Subsequentely a devotion and pilgrimage to the Virgin Mary developed, which demanded a totally different atmosphere, and the volunteers began to ‘baroque’ my sharp and modern design. It now looks as if history has had its way with it. And that’s essentially what happened, albeit in ten years instead of a thousand.

Starting point

To give you an idea of the situation that we started with I give you a list and some images.

• A ‘waterstaat’ style church, partly on thirteenth century foundations. Orientation reversed. Organ loft and entrance in the old sanctuary.
• Church completely empty, apart from the organ loft and entrance. Two blocks of pews with elements from the 17^th, 18^th, 19^th and 20^th centuries, all to be totally overhauled. In the 1960s the organ (including the pipes!) and the pulpit had been painted bright white, the ceiling sky blue and the moldings vanilla yellow. The steps and soundboard had gone into the fire.
• Tower rebuilt in the middle of the nineteenth century, possibly after the design of its medieval predecessor. Clock from the thirteenth century (Oldest but one in the Netherlands.)
• All this on the verge of collapse and the rest was just bad.

First stage

During the first stage the building was totally emptied, apart from the organ loft. The organ was emptied, the casing wrapped up. Then the roof was largely replaced, the walls regrouted, etc. By that time the blueprints were just about done.

Blueprints

The hermitage was drawn by an architect from the city of Groningen, Mr. Oving. He had the idea that I should make the design of the church’s interior myself. He would then make usable construction blueprints based on my design.

A classicistic church needs a classicistic interior, but the political situation in the Church made that impossible without wrecking the founding of the hermitage. That is why I was inspired mostly by early medieval churches with a raised sanctuary, a ciborium magnum and clearly demarcated liturgical spaces.

I have drawn a lot, but except for the definitive blueprints, I have almost nothing left of my ’simple scratchings’. I really regret that now. Keep your simple scratchings! Of those I still have, I include one here. They are not very beautiful, but they will do.

The blueprints then. I assume you’ll easily read them, so I’ll just include one here.

To be able to ‘taste’ the final result, we had a model made.

You’ll see that the design was loosely based on early Roman churches from Italy, with a raised sanctuary and crypt underneath. (Of course the model was ‘rough.’ The square openings to the crypt where ment to be built as arches.) The ciborium magnum and the people’s altar would be made from piecework brick, and would be placed atop the altar steps (a total disaster in light of the reform of the reform but, as I mentioned before: here was no sign of that yet. If you told us what would happen in the next ten years, we’d have considered you mad.)

We intended to adapt further decoration to this design, with statues from the ‘Petites soeurs de Bethléhem’ in a Roman styling. The block of pews turned out to include two seventeenth-century pews used by wealthy local families. Those would be restored to their original state, and the Protestant pulpit would also return with reconstructed sound board and steps (to function as ambo.)

The so-called ‘Bossche school’ was also of some influence, especially the church in Odiliapeel, designed by architect De Jong.

This style, developed by Benedictine architect dom Hans van der Laan, is know for its modern simplicity, as well as its sacrality. “If it can’t be traditional, then as holy as possible,’ just about was our motto.

During construction we constantly had to be attentive, since no one had any practical experience in decorating Catholic churches. That is why there were regular last-minute changes, and some enormous mistakes, as these things go. From that time we have the funny little front of the altar with the round window underneath. In hindsight, you don’t really understand why you ever did that.

Anyway, I’ll just include some photos of the progress of construction, to give you an idea.

Pilgrimage, Benedict XVI, Baroque: everything changes

When the church and hermitage were finished, I moved in and continued my religious life in a building that was ‘finished’, and anything but ‘finished’. Choir stalls arrived that seemed to have escaped from some 1970s German trailer, so that had to change. There were no chasubles, no vessels, nothing. You get the idea.

Then a statue of Mary arrived that turned all my original ideas on their heads. A Spanish mother of sorrow in a vivid emotional Baroque, like they carry through the streets of Seville in Holy Week. And lifesize, to boot!

The logical result was that the simple interior was totally overshadowed by that one statue. As soon as it was placed, faithful began to flock to Warfhuizen (an extremely remote village!) especially for the statue. Removing it was out of the question. I suddenly had a small pilgrimage site on my doorstep.

There were a number of able golden-handed volunteers, including the widow of a Russian Orthodox priest, who had golden hands. In the mean time the first signs of a relaxation of the attitude towards tradition began to dawn. And so the decision was made to make the entire church baroque. I did initially fear a kitschy effect, but I dared to take the jump with these people.

I’ll let the photos speak for themselves:

Dear Matthew, I have reached the end of my story. I have a church with a very strange history, but with which I, and many others, are very happy. In hindsight I consider it a sign of the divine providence’s sense of humour. With my ignorance, church politics, protestant domination, monument care and the lack of funds in the way, the Lord has managed to give us a sanctuary where many can get close to Him.

I hope that this little report has entertained you. If you have any questions, you know how to reach me. Please let me know how things are going with your own construction project.

Wishing you God’s richest blessing,

Brother Hugo

Onze Lieve Vrouwe van Warfhuizen in kerstdracht

Het interieur met de grote kerstboom en de guirlande aan het clausuurhek

En buiten is het nog steeds prachtig…

Zoals al eerder opgemerkt is Warfhuizen geen overdreven vroom dorp, maar wordt er wel werk gemaakt van kerstmis. Verschillende dorpsgenoten vonden het jammer dat er geen kerststal was. Jaar na jaar kregen we dat van verschillende kanten te horen.

Kerststallen behoren echter niet tot de standaarduitrusting van kluiskapellen, en er was dan ook geen geld voor opzij gelegd. Zodoende heeft men een extra offerblok in het portaal gehangen, en is men aan het sparen geslagen.

Vervolgens had men twee keer enorme mazzel. Ten eerste begonnen de bedevaartgangers die uit verre streken naar Onze Lieve Vrouw van Warfhuizen kwamen mee te sparen voor de kerststal. Zo weet ik toevallig dat er eigenlijk een grote bos bloemen naar Limburg zou moeten. Dat was mazzel 1. Ten tweede werden de beelden (en die kosten het meeste van zo’n stal) geschonken door een anonieme weldoenster die daarvoor van alle Warfhuister kerstgangers een dikke kus verdient. Daardoor kon het gespaarde geld aan Pim Verwijk worden gegeven om een stal van te timmeren. Hij was dolblij dat hij nu het mooiste materiaal kon kopen en is er als een bezetene mee aan het werk geslagen. Het resultaat is, dat durven wij wel te stellen, de mooiste stal van de ommelanden (en de stad erbij!) Onze Pim is geen timmerman maar een kunstenaar!

De stal is natuurlijk nog leeg, maar ik ben zo trots op iedereen dat ik toch maar vast een paar foto’s plaats!

De eerste van een paar korte stukjes over de Advent. Allereerst, zoals gebruikelijk, een foto van Onze Lieve Vrouwe van Warfhuizen in de dracht van het jaar (nu dus de Adventsdracht.) Let de op de votiefkaarsen aan de voet van het altaar: de middelste komt uit Kevelaer, en is door een trouwe vereerster van de Bedroefde Moeder meegegeven naar het barre Noorden. Het is er een met prachtige versieringen. Bedankt namens Onze Lieve Vrouw!

Het altaar van Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin was nog altijd ernstig provisorisch. Wie goed keek zag dat de bekleding niet paste, en dat er overal lelijke stukken MDF in het zicht zaten. Ook was het geheel een storend element in het kerkinterieur door de grote hoeveelheid kanariegeel met friemels.

Tussen het einde van het bedevaartseizoen en het begin van mijn retraite bij het vadertje is het altijd klussentijd. Dan hebben er de minste mensen hinder van, en kan ik na mijn retraite een frisse en kluizenaarderige herstart maken. Dit jaar kreeg ik op 16 September de geest en ondertussen is het in de kerk een vreselijke puinhoop geweest. Het ergste hebben we nu gehad, maar Maria staat nog wel op het Heilig Kruisaltaar (sommigen worden er nostalgisch van) en dus de Sacramentsuitstelling in de weg. Ik was van plan alles toch maar gewoon door te laten gaan, maar dat is gewoon verre van handig, dus tot en met zondag is er niks te doen en zit de kerk van tijd tot tijd een uurtje op slot (wanneer het echt te erg wordt, zeg maar.)

Gelukkig wordt het echt prachtig, en vanaf zondag staat de bedroefde moeder van Warfhuizen in een spik en span retabel met altaar (o ja, en de liefhebbers van het Kindje Jezus krijgen ook hun zin: hij is terug op een mooie, prominente plaats.)

Nu nog weer opruimen. Gezien mijn uiterst voorlijke grove motoriek en mijn geweldig praktisch vernuft zit ik tot op mijn ondergoed onder de blauwe verf.

Net als de trekstangen, trouwens, en de WC. O, en de soeppan ook, zie ik.

De bedevaart van de Mariabroederschap van Wehe-den Hoorn naar Warfhuizen was weer een ontroerende ervaring. Na de Heilige Mis in Wehe-den Hoorn, met een prachtige preek van kapelaan John de Zwart, trok de processie naar de kluiskapel om de bedroefde moeder van Warfhuizen te eren. Daar vond een plechtig lof plaats in een serene en heilige sfeer. Na het lof was er nog gelegenheid om het reliek van de heilige Lidwina van Schiedam, dat in de kluiskapel bewaard wordt, te vereren. Graag plaats ik hier een paar videofragmenten. Van de processie heb ik jammer genoeg maar een halve minuut, maar het geeft toch een indruk:

De uitstelling en een gedeelte van de litanie van het heilig Hart:

De zegen met het Allerheiligste:

En de verering van het reliek van de heilige Lidwina van Schiedam dat in de kluiskapel bewaard wordt:

De foto boven dit bericht is van Marjo Antonissen

Mevrouw Postma, over wie ik schreef in het bericht over de bedevaart van verpleeghuis Maartenshof hier, is vorige week overleden. Ik ben blij dat ze nog even in Warfhuizen bij Maria is geweest, wat ze zo graag wilde.  Ik zal de vespers van de overledenen voor haar bidden, maar ik ben bang dat ze daar wel niet erg van onder de indruk zal zijn. Zoals vermeld beschikte mevrouw Postma over ‘bidkracht 12.’ Zover ben ik nog lang niet…

We gaan een paar voorzichtige veranderingen doorvoeren in de wijze waarop O.L.Vrouwe van Warfhuizen door het jaar heen wordt aangekleed. Ik weet dat sommigen dit zullen toejuichen en anderen het er hartgrondig mee oneens zullen zijn, vandaar dat ik er hier wat extra aandacht besteed aan iets schijnbaar triviaals. Voor velen doet het ertoe, heeft het iets te maken met hoe ze zich voelen als ze de kapel binnenlopen.

De afgelopen jaren is het omkleden van Maria in Warfhuizen steeds dichter naar de Spaanse praktijk toegegroeid. Dat was een leerzame ervaring voor mij en de vrijwilligers: een onderdompeling in een woeste religieuze cultuur zoals wij die in Nederland eigenlijk niet kennen. Tienduizend spelden, meters goudband, halsbrekende toeren en klimpartijen, sterren op springveren en zirkonia’s, mantelstrekkers en kroonsteunen.

Natuurlijk blijven we deze hele cultuur van harte beleven en beoefenen, als dankbaar eerbetoon aan Maria en beproefde remedie tegen de akelige kwaal der nederdruilerigheid, ons, uit de klei getrokken kooplui, nu eenmaal aangeboren. Tot zover: dank u, Andalusië!

Toch heb ik besloten na zes jaar ervaring een paar aanpassingen door te voeren. Ik weet dat we daardoor niet meer helemaal overeen zullen stemmen met de praktijk van de ‘cofradias en hermandades,’ maar traditie is er voor de mensen, niet de mensen voor de traditie. Bovendien zitten we hier nu eenmaal niet in Sevilla.

Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin trekt juist daarom zoveel mensen naar Warfhuizen omdat ze een moeder van smarten is. Ik vind dat ze er daarom het grootste deel van het jaar ook uit hoort te zien als een moeder van smarten.Weliswaar verandert haar gelaatsuitdrukking niet van een meter Brusselse kant meer of minder, maar ik vind toch dat bij een bedroefde moeder zwart de meest vertrouwde kleur is.

Daarom wordt de dracht zoals op de foto hierboven de ‘normale dracht.’ In Spanje noemen ze dit ‘Vista de Luto,’ oftewel rouwdracht. In Warfhuizen droeg ze dit tot nu toe ook in de vasten, omdat ze geen Spaanse gestreepte vastendracht (vista de Hebrea) heeft. Die krijgt ze ook niet, omdat dat zo afwijkt van wat we in Nederland kennen van geklede Mariabeelden dat ik zeker weet dat de mensen er een hekel aan zouden hebben. In plaats daarvan krijgt ze tijdens de vasten het tenue dat tot nu toe voor November was gereserveerd.

Dat gaat er dan zo uitzien. Veel mensen vinden haar er trouwens het vriendelijkst uitzien in het zwart.

In de advent blijft ze wit over zwart dragen, zonder veel opsmuk. Dat heeft niets met Spanje te maken, dat is een ongelukje geweest, maar iedereen vindt het prachtig.

Ook met kerst blijven we op dezelfde toer,

Net als met Pasen. Om de liefhebbers van feestelijke kleding nog wat te compenseren voor het zwart in de tijd door het jaar krijgt Maria voor de Meimaand een blauwe fluwelen mantel die vanaf 1 Mei de paasdracht zal vervangen.

En dan is er natuurlijk nog het pinksterkleed

Ik hoop dat de liefhebbers van meer uitbundigheid niet teleurgesteld zullen zijn, en snel zullen wennen aan een soberder moeder van smarten in de tijd door het jaar. Als extra tegemoetkoming hebben we bedacht dat we na het hoogfeest van Onze Lieve Vrouwe Tenhemelopneming en het feest van Onze Lieve Vrouw van Smarten een (officieus) ‘octaaf’ instellen, zodat Maria dan nog een week ‘in het mooi’ blijft.