Tijdens de Warfhuister bedevaart van afgelopen zaterdag droeg ze ‘m voor het eerst: de nieuwe schutsmantel waar al zo lang naar werd uitgezien. Couturier Ramiro Koeiman heeft er enkele maanden aan gewerkt, en hem vrijdagavond overgedragen aan de broederschap. Op de mantel is de ‘Besloten Tuin’ afgebeeld achter een hemelse versie van het clausuurhek zoals dat in de Warfhuister kluis staat (liefhebbers van de kluis zullen de vorm ervan wel herkennen, rechts onder op de mantel.) Allerlei planten en dieren uit het paradijs zijn op de mantel geborduurd en genaaid, alles van gouddraad en parels.

Zaterdag is de mantel tijdens de grote bedevaart ingezegend door plebaan Wagenaar.

(Foto: Rende Zoutewelle)

De Warfhuister broederschap had afgelopen zaterdag haar traditionele bedevaartsdag. Dit jaar was er erg veel tijd en zorg in de voorbereiding gestoken, ook in verband met de feestelijke zegening van de nieuwe schutsmantel van Maria. Dat was te merken ook! Wat een feestelijke dagen zijn dit toch altijd. En wat een wonder is die hele devotie toch eigenlijk, als je erover nadenkt. Van de Mis heb ik nog geen geschikte foto, maar ik kan er in ieder geval van vertellen dat plebaan Wagenaar de sterren van de hemel preekte over de titel ‘Besloten Tuin’ voor Maria, de geschiedenis ervan en de verbeelding van deze devotie in de kunst.

De processie naar de Bedroefde Moeder van Warfhuizen verlaat Wehe-den Hoorn (Foto: Marjo Antonissen)

Een niet meer zo ongewoon, maar toch nog steeds wonderlijk gezicht: processie over het Groninger Hoogeland. Een ondeugend windje speelt lustig met de vaandels. (Foto: Rende Zoutewelle)

Ritselend gras, klapperende vaandels, vette klei, rammelende rozenkransen en blijde pelgrims. (Foto: Marjo Antonissen)

Bij het begin van het Lof. De Plebaan draagt een barokke koorkap, een geschenk aan de kluis van pater Gabriël Bunge bij deze gelegenheid. (Foto: Marjo Antonissen)

De Bedroefde Moeder van Warfhuizen droeg voor het eerst de prachtige nieuwe schutsmantel van Ramiro Koeiman. Plebaan Wagenaar heeft de mantel aan het begin van het lof ingezegend. (Foto: Rende Zoutewelle)

En tot slot: De zegen met het Allerheiligste. (Foto: Marjo Antonissen)

Vandaag, stille zaterdag, was het allesbehalve stil. Stille zaterdag is berucht vanwege het feit dat het, eh, de minst stille zaterdag van het jaar is in de kerk. Op stille zaterdag wordt namelijk de kerk versierd en schoongemaakt voor Pasen. Dit jaar zat ik nogal dun in de vrijwilligers, dus moest ik veel alleen doen. Vanmorgen heb ik alle paarse sluiers van de beelden gehaald, de luiken opengemaakt en de kaarsen vernieuwd. Daarna heb ik eerst de bedroefde moeder omgekleed, en toen begon, vanaf ongeveer 10 uur, het bekende titanenkarwei: bloemschikken. ik was er (met een paar onderbrekingen) om ongeveer 19.00 mee klaar.

Dit jaar waren de vasten, onder andere door de narigheden in de Kerk, geen gemakkelijke tijd. Toch is de voorbereiding op het feest der feesten ook weer niet écht mislukt: ik ben er klaar voor en heb er zin in. En ook jullie wens ik van harte: een zalig Pasen!

Voor de liefhebbers: de foto’s van de kerk. We begonnen met:

En nu is het zo:

Het hoogaltaar:

Ik kreeg op mijn kop omdat ik nog geen foto had geplaatst van Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin in vastendracht dit jaar. Daarom bij deze:

Ondertussen is het de vooravond van Passiezondag, en gaan we beginnen met het afdekken van de beelden. Omdat Maria van Warfhuizen een ‘genadebeeld’ is, wordt ze niet afgedekt, maar wel zo sober mogelijk aangekleed. In de meeste Mariaplaatsen worstelen ze een beetje met dit dilemma. Zo hebben ze in Den Bosch besloten de Zoete Moeder met een paarse gazen doek af te dekken: Ze is er wel, maar ze is er ook niet… Dat vonden we in Warfhuizen niet ideaal, en bovendien hebben we een moeder van smarten. Een beetje raar om die uitgerekend in deze tijd te laten verdwijnen… Daarom vouwen we in plaats daarvan de meest sobere mantel helemaal dicht. Alleen het gezicht en de hand met de zakdoek laten we vrij.

En wat klopte er nu nog niet? O ja…:

Onze Lieve Vrouwe van Warfhuizen in kerstdracht

Het interieur met de grote kerstboom en de guirlande aan het clausuurhek

En buiten is het nog steeds prachtig…

We gaan een paar voorzichtige veranderingen doorvoeren in de wijze waarop O.L.Vrouwe van Warfhuizen door het jaar heen wordt aangekleed. Ik weet dat sommigen dit zullen toejuichen en anderen het er hartgrondig mee oneens zullen zijn, vandaar dat ik er hier wat extra aandacht besteed aan iets schijnbaar triviaals. Voor velen doet het ertoe, heeft het iets te maken met hoe ze zich voelen als ze de kapel binnenlopen.

De afgelopen jaren is het omkleden van Maria in Warfhuizen steeds dichter naar de Spaanse praktijk toegegroeid. Dat was een leerzame ervaring voor mij en de vrijwilligers: een onderdompeling in een woeste religieuze cultuur zoals wij die in Nederland eigenlijk niet kennen. Tienduizend spelden, meters goudband, halsbrekende toeren en klimpartijen, sterren op springveren en zirkonia’s, mantelstrekkers en kroonsteunen.

Natuurlijk blijven we deze hele cultuur van harte beleven en beoefenen, als dankbaar eerbetoon aan Maria en beproefde remedie tegen de akelige kwaal der nederdruilerigheid, ons, uit de klei getrokken kooplui, nu eenmaal aangeboren. Tot zover: dank u, Andalusië!

Toch heb ik besloten na zes jaar ervaring een paar aanpassingen door te voeren. Ik weet dat we daardoor niet meer helemaal overeen zullen stemmen met de praktijk van de ‘cofradias en hermandades,’ maar traditie is er voor de mensen, niet de mensen voor de traditie. Bovendien zitten we hier nu eenmaal niet in Sevilla.

Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin trekt juist daarom zoveel mensen naar Warfhuizen omdat ze een moeder van smarten is. Ik vind dat ze er daarom het grootste deel van het jaar ook uit hoort te zien als een moeder van smarten.Weliswaar verandert haar gelaatsuitdrukking niet van een meter Brusselse kant meer of minder, maar ik vind toch dat bij een bedroefde moeder zwart de meest vertrouwde kleur is.

Daarom wordt de dracht zoals op de foto hierboven de ‘normale dracht.’ In Spanje noemen ze dit ‘Vista de Luto,’ oftewel rouwdracht. In Warfhuizen droeg ze dit tot nu toe ook in de vasten, omdat ze geen Spaanse gestreepte vastendracht (vista de Hebrea) heeft. Die krijgt ze ook niet, omdat dat zo afwijkt van wat we in Nederland kennen van geklede Mariabeelden dat ik zeker weet dat de mensen er een hekel aan zouden hebben. In plaats daarvan krijgt ze tijdens de vasten het tenue dat tot nu toe voor November was gereserveerd.

Dat gaat er dan zo uitzien. Veel mensen vinden haar er trouwens het vriendelijkst uitzien in het zwart.

In de advent blijft ze wit over zwart dragen, zonder veel opsmuk. Dat heeft niets met Spanje te maken, dat is een ongelukje geweest, maar iedereen vindt het prachtig.

Ook met kerst blijven we op dezelfde toer,

Net als met Pasen. Om de liefhebbers van feestelijke kleding nog wat te compenseren voor het zwart in de tijd door het jaar krijgt Maria voor de Meimaand een blauwe fluwelen mantel die vanaf 1 Mei de paasdracht zal vervangen.

En dan is er natuurlijk nog het pinksterkleed

Ik hoop dat de liefhebbers van meer uitbundigheid niet teleurgesteld zullen zijn, en snel zullen wennen aan een soberder moeder van smarten in de tijd door het jaar. Als extra tegemoetkoming hebben we bedacht dat we na het hoogfeest van Onze Lieve Vrouwe Tenhemelopneming en het feest van Onze Lieve Vrouw van Smarten een (officieus) ‘octaaf’ instellen, zodat Maria dan nog een week ‘in het mooi’ blijft.

Op bovenstaande foto staat Maria letterlijk in de huldeblijken van verschillende vereerders. Dat geldt voor de bloemenzee en heel bijzonder ook voor de zakdoek die ze op deze foto in de handen houdt.

Vanmorgen kreeg ik een enorme brief (A2 formaat) met een afzender uit Amsterdam die ik niet kon plaatsen. Nieuwsgierig maakte ik hem open, en er bleek een prachtig geborduurde zakdoek in te zitten, met een gestileerde afbeelding van Onze Lieve Vrouwe van Warfhuizen erop. Er zat een brief bij met een beschrijving van hoe de afbeelding tot stand was gekomen, waarbij duidelijk zorg aan de details is besteed: ‘Om haar middel heb ik de ceintuur in het patroon gebracht met de afhangende linten,’ staat er bijvoorbeeld. Het resultaat mag er dan ook zijn. Zoals gebruikelijk was er het verzoek of de zakdoek Maria in de hand gegeven kon worden. Natuurlijk heb ik dat gedaan, en zoals gezegd draagt ze hem op de foto hierboven.

Omdat de naaldkunstenaar in kwestie rekening heeft gehouden met de regel dat zakdoeken die aan O.L.Vrouwe van Warfhuizen worden geschonken wit moeten zijn, is de crème op wit geborduurde afbeelding op de foto niet te zien. Daarom heb ik er een scan van gemaakt:

De afzender gaf aan dat de zakdoek in Warfhuizen mocht blijven, en dat zal ook gebeuren. De zakdoek krijgt een lijstje en blijft bij Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin als votiefgeschenk.

Verder is er elk jaar een mysterieuze persoon die in de Meimaand grote bossen pioenrozen aan Maria schenkt. Dat geeft de kapel altijd een totaal andere uitstraling dan in de rest van het jaar. Omdat het dit jaar (ik neem aan door het slechte weer op de eerste zondagen van de maand) niet door leek te gaan heb ik dan maar zelf een bos laten halen, om tenminste een beetje in de mei-sfeer te komen. Het is er per slot van rekening echt bij gaan horen.

Ik had ze nog niet neergezet (letterlijk: ze stonden nog in de sacristie,) of het gebeurde alsnog: toen ik de kerk in liep om de vazen te gaan halen stonden er in de emmer bij het Maria-altaar bossen en bossen prachtige volle pioenrozen. Beste mysterieuze persoon: namens Maria heel hartelijk dank (en trouwens ook namens de andere bedevaartgangers en mijzelf, want iedereen geniet ervan en roept erover!)

Zoals beloofd voor hen die de verre reis niet kunnen maken: Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin in het Paasoctaaf.