Mutaties: Vanwege een groot aantal werkzaamheden in verband met de afsluiting van de restauratie zal het hele rooster van openbare getijden en andere plechtigheden vervallen van 29 Augustus tot en met 5 September en van 23 September tot en met 6 Oktober. Wel zal de kerk steeds zoveel mogelijk geopend zijn.

DAGELIJKS OFFICIE

• 6.00 Vigilie aan het eind van de nacht en Lauden (op bepaalde hoogfeesten om 5.30. Houd dit schema in de gaten!)
• 16.00 - 17.30 Sacramentsuitstelling, waaronder om 17.00 de Rozenkrans
• 19.00 Vigilie aan het begin van de nacht en Completen
• ± 21.00 einde van het vigilie en sluiting van de kerk

Belangrijk! Wie het ochtendvigilie bij wil wonen wordt verzocht de dag van tevoren voor 21.00 een boodschap in te spreken op nummer 0595-571714. U wordt verzocht voor beide vigilies uiterlijk tien minuten voor aanvang aanwezig te zijn en altijd aan te bellen, ook als de kerk al open is (bel buiten rechts naast de hoofdingang van de kerk.) De broeder heeft dan de gelegenheid u een vertaling te geven en u uit te leggen hoe u die moet gebruiken (alles is in het Latijn!) Als u niet op de bel drukt zal de broeder er vanuit gaan dat u toevallig binnenloopt en niet op uw aanwezigheid reageren.

Beide vigilies duren ongeveer twee uur en worden gezongen door één monnik die u niet kunt zien zitten, alleen horen. Tijdens het vigilie aan het einde van de nacht (6.00) zijn bovendien de gordijnen van het clausuurhek tijdens het grootste deel van het vigilie gesloten. Deze liturgie is een van de meest primitieve die in de Kerk überhaupt nog in gebruik zijn, en zodoende best een beetje veeleisend. Als u geen ervaring hebt met het koorgebed, is het alleszins beter eerst eens een abdij te bezoeken.

LITURGISCHE KALENDER

LEGENDA:

• TEKST IN ROOD IN HOOFDLETTERS GEEFT EEN HOOGFEEST AAN
• Tekst in rood zonder meer geeft een feest aan
• TEKST IN BLAUW IN HOOFDLETTERS GEEFT EEN VOOR DEZE KLUIS ZEER BELANGRIJK FEEST AAN (GEVIERD ALS HOOGFEEST)
  
• Tekst in blauw zonder meer geeft een in deze kluis speciaal gevierd feest aan
• Feesten die niet op de normale Romeinse kalender staan, worden alleen in het Sacramentslof en tijdens de litanieën gevierd, behalve de feesten die in blauw zijn opgevoerd (Groninger heiligen, kluizenaarsfeesten en patroonsfeesten.)
• De tekst ‘Reliekverering‘ geeft aan dat er van de betreffende heilige een reliek in de kapel aanwezig is. In zo’n geval is er na de aanbidding een korte lezing van het leven van die heilige en gelegenheid het reliek te vereren.
  

AUGUSTUS

• Maandag 30 Augustus - H. Barsanuphius van Gaza
• Dinsdag 31 Augustus - H. Raymundus Nonnatus

SEPTEMBER

• Woensdag 1 September - H. Egidius van Nîmes - Reliekverering
• Donderdag 2 September - H. Johannes de vaster
• Vrijdag 3 September - H. Gregorius de Grote
• Zaterdag 4 September - H. Rosa van Viterbo - Reliekverering
• Zondag 5 September - 23e Zondag door het jaar
  
• Maandag 6 September - H. Begga van Cumberland
• Dinsdag 7 September - H. Chlodoaldus
• Woensdag 8 September - Onze Lieve Vrouwe Geboorte
• Donderdag 9 September - H. Theophanes de belijder
• Vrijdag 10 September - H. Nicolaas van Tolentijn
• Zaterdag 11 September - H. Theodora van Alexandrië
• Zondag 12 September - 24e Zondag door het jaar
  
• Maandag 13 September - H. Johannes Chrysostomus
• Dinsdag 14 September - Kruisverheffing
• Woensdag 15 September - ONZE LIEVE VROUWE VAN SMARTEN - PATRONES VAN DE KLUIS
  
• Donderdag 16 September - H.H. Cornelius en Cyprianus
• Vrijdag 17 September - H. Lambertus
• Zaterdag 18 September - H. Jozef van Copertino
• Zondag 19 September - 25e Zondag door het jaar
  
• Maandag 20 September - H. Johannes van Kreta
• Dinsdag 21 September - H. Mattheüs
• Woensdag 22 September - H.H. Maurits en gezellen, martelaren
• Donderdag 23 September - H. Pio van Pietrelcina - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
  
• Vrijdag 24 September - H. Gerardus van Czanad - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Zaterdag 25 September - H. Nicolaas van Fluë - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Zondag 26 September - 26e Zondag door het jaar - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Maandag 27 September - H. Vincentius a Paolo - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Dinsdag 28 September - H. Wenceslaus - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Woensdag 29 September - H.H. Michaël, Werkzaamheden Gabriël en Raphaël, aartsengelen - Geen openbare Liturgie
• Donderdag 30 September - H. Hiëronymus - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie

OKTOBER

• Vrijdag 1 Oktober - H. Theresia van Lisieux - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Zaterdag 2 Oktober - H.H. Bewaarengelen - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Zondag 3 Oktober - 27e Zondag door het jaar - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Maandag 4 Oktober - H. Franciscus van Assisi - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Dinsdag 5 Oktober - H. Gregorius Hegoumen - Werkzaamheden Geen openbare Liturgie
• Woensdag 6 Oktober - H. Bruno - Geen openbare Liturgie
• Donderdag 7 Oktober - Onze Lieve Vrouwe van de Rozenkrans
• Vrijdag 8 Oktober - H. Demetrius van Sirmium
• Zaterdag 9 Oktober - H.H. Dionysius en gezellen, martelaren
• Zondag 10 Oktober - 28e Zondag door het jaar
  
• Maandag 11 Oktober - Onze Lieve Vrouwe, moeder van de Kerk
• Dinsdag 12 Oktober - H. Wilfried van York
• Woensdag 13 Oktober - H. Koloman van Melk
• Donderdag 14 Oktober - H. Calixtus I
• Vrijdag 15 Oktober - H. Theresia van Avila - Reliekverering
• Zaterdag 16 Oktober - H. Gerardus Majella - Reliekverering
• Zondag 17 Oktober - 29e Zondag door het jaar
  
• Maandag 18 Oktober - H. Lucas
• Dinsdag 19 Oktober - H. Paulus van het kruis
• Woensdag 20 Oktober - H. Artemios
• Donderdag 21 Oktober - H. Hilarion
• Vrijdag 22 Oktober - H. Lot
• Zaterdag 23 Oktober - H. Johannes van Capestrano
• Zondag 24 Oktober - 30e Zondag door het jaar
  
• Maandag 25 Oktober - H.H. Martelaren v. Engeland
• Dinsdag 26 Oktober - H. Evaristus
• Woensdag 27 Oktober - H. Frumentius
• Donderdag 28 Oktober - H.H. Simon en Judas
• Vrijdag 29 Oktober - H. Ermelindis van Meldert
• Zaterdag 30 Oktober - Indruk van het H. Kruis in het hart van de H. Clara van Montefalco - Reliekverering
• Zondag 31 Oktober - 31e Zondag door het jaar
  

NOVEMBER

• Maandag 1 November - ALLERHEILIGEN
• Dinsdag 2 November - ALLERZIELEN
  
• Woensdag 3 November - H. Hubertus
• Donderdag 4 November - H. Carolus Borromeüs
• Vrijdag 5 November - H. Odrada
• Zaterdag 6 November - H. Leonardus
• Zondag 7 November - H. WILLIBRORD
  
• Maandag 8 November - H. Willehad
• Dinsdag 9 November - Kerkwijding Sint-Jan van Lateranen
• Woensdag 10 November - H. Leo de Grote
• Donderdag 11 November - H. Martinus
• Vrijdag 12 November - H. Lebuïnus
• Zaterdag 13 November - H. Stanislaus Kostka
• Zondag 14 November - 33e Zondag door het jaar
  
• Maandag 15 November - H. Albertus de Grote
• Dinsdag 16 November - H. Gertrudis van Nijvel
• Woensdag 17 November - H. Elisabeth van Thüringen
• Donderdag 18 November - Kerkwijding Sint Pieter en Sint Paulus
• Vrijdag 19 November - H. Mechtild van Hackeborn
• Zaterdag 20 November - H. Gregorius de Dekapoliet
• Zondag 21 November - CHRISTUS KONING
  
• Maandag 22 November - H. Cecilia
• Dinsdag 23 November - H. Columbanus
• Woensdag 24 November - H. Virgilius van Salzburg
• Donderdag 25 November - H. Catharina van Alexandrië
• Vrijdag 26 November - H. Johannes Berchmans
• Zaterdag 27 November - Onze Lieve Vrouwe van de Wonderdadige Medaille
• Zondag 28 November - 1e Zondag van de Advent
  
• Maandag 29 November - H. Radboud van Utrecht
• Dinsdag 30 November - H. Andreas

DECEMBER

• Woensdag 1 December - H. Eligius van Noyon
• Donderdag 2 December - Z. Jan van Ruusbroec
• Vrijdag 3 December - H. Franciscus Xaverius
• Zaterdag 4 December - H. Barbara
• Zondag 5 December - 2e Zondag van de Advent
  
• Maandag 6 December - H. Nicolaas van Myra
• Dinsdag 7 December - H. Ambrosius
• Woensdag 8 December - ONZE LIEVE VROUWE ONBEVLEKT ONTVANGEN
• Donderdag 9 December - H. Valeria
• Vrijdag 10 December - Onze Lieve Vrouwe van Loreto
• Zaterdag 11 December - H. Damasus I
• Zondag 12 December - 3e Zondag van de Advent
  
• Maandag 13 December - H. Lucia
• Dinsdag 14 December - H. Johannes van het Kruis - reliekverering
• Woensdag 15 December - Z. Hadewijch
• Donderdag 16 December - H. Eusebius van Vercelli
• Vrijdag 17 December - H. Lazarus
• Zaterdag 18 December - H. Winebald
• Zondag 19 December - 4e Zondag van de Advent
  
• Maandag 20 December - H. Dominicus van Silos
• Dinsdag 21 December - H. Petrus Canisius - Reliekverering
• Woensdag 22 December - H. Anastasia
• Donderdag 23 December - H. Johannes van Kenty
• Vrijdag 24 December - H. Adèle van Trier
• Zaterdag 25 December - GEBOORTE VAN ONZE HEER JEZUS CHRISTUS
• Zondag 26 December - H. FAMILIE
  
• Maandag 27 December - H. Johannes
• Dinsdag 28 December - H.H. Onnozele Kinderen
• Woensdag 29 December - H. Thomas Becket
• Donderdag 30 December - H. Sabinus van Assisi
• Vrijdag 31 December - H. Sylvester

Dit jaar viel Maria hemelvaart een keer op een zondag, maar wel werd voorspeld dat het weer verschrikkelijk zou zijn. Uiteindelijk viel dat erg mee, en het was de hele dag druk met dankbare mensen in een feestelijke stemming. Maria blijft nog de hele week in feestgewaad, net als de rest van de kapel. Dus wie op de dag zelf niet kon komen heeft nog het hele (officieuze) octaaf de kans.

De grote restauratie van de Warfhuister kluiskerk is alweer zo’n tien jaar geleden. Dat begonnen we te merken aan de goten, de muurplaten en het voegwerk, waarvan we destijds zeiden: ‘Dat kan nog wel even.’ ‘Even’ blijkt ongeveer tien jaar te zijn.

In de eerste week van Juni is de kluis in de steigers gezet, en die zullen niet verdwijnen voor het begin van de bouwvakvakantie. De kapel is gewoon open voor bedevaartgangers (in ieder geval van 9.00 tot 18.00,) maar wel zullen er meer gaten vallen in het getijdenschema dan normaliter. ‘Stille aanbidding,’ bijvoorbeeld,  is een wat merkwaardige oefening temidden van een orkest van boren en frezen.

We hopen na deze drastische operatie weer een hele tijd uit de bouwerij te zijn. Deo volente, natuurlijk.

De vraag die ik steeds weer krijg is: ‘Is deze koorkap speciaal gemaakt voor de kluiskapel? Vanwege de naam ‘Besloten Tuin?’

Het antwoord is: ‘Nee.’ De koorkap is gemaakt voor het capucinessenklooster van Lugano, en is aan de kluis geschonken door vader Gabriël Bunge.

De koorkap is waarschijnlijk gemaakt in de negentiende eeuw, maar de snit en vooral het gebruikte bloemenbrokaat zijn eigenlijk typisch achttiende eeuws.

Dit type koorkappen kun je op Sacramentsdag (aanstaande donderdag in normale katholieke landen) door de straten zien wapperen in alle gebieden die ooit tot het koninkrijk Beieren of het keizerrijk Oostenrijk-Hongarije hebben behoord. Ruwweg het ‘Kerken-met-uien-gebied,’ zeg maar.

In de achttiende eeuw liet men de barok steeds meer woekeren, alsof gebouwen en voorwerpen niet meer waren gebouwd, gesmeed of geweven, maar uit de grond gegroeid. De stijl die zo ontstond noemt men ‘rococo.’ In de sacrale bouwkunst werd deze stijl vooral toegepast in midden- en oost-Europa (Elders werd de rococo voor kerken te frivool bevonden.)

Hierboven het interieur van de ‘Wieskirche,’ een van de meer extreme voorbeelden van deze kunststijl.

Kenmerken van de rococo zijn dat de versieringen niet langer symmetrisch zijn, dat er veel wordt gespeeld met zogenaamde ‘rocailles,’ dat er op een ingenieuze manier met verborgen ramen en spiegels wordt gewerkt om dramatische lichteffecten te creëren, en dat de holle en bolle vormen en bogen uit de baroktijd fragieler, luchtiger en sierlijker worden.

In deze periode ontwikkelde men ook een grote waardering voor de kunst uit het verre oosten, zoals bijvoorbeeld China. Men bouwde Chinese paviljoens in de tuinen van de paleizen, importeerde (en produceerde voor het eerst ook zelf) porselein en maakte kerkelijke gewaden (zoals koorkappen) van Chinese zijdeweefsels.

Onze Warfhuister Luganese koorkap is een negentiende-eeuwse navolging van een dergelijke koorkap. Die rococo koorkappen zijn namelijk nooit meer uit de mode geraakt. Je kan ze nog zo bestellen in praktisch elk paramentenatelier dat dicht genoeg bij de Donau ligt.

Onze Lieve Vrouw van de besloten tuin. Dat is de kapel, het kleine heiligdom van Maria in Warfhuizen, waar we, na deze H.Mis, in processie naar toe zullen gaan.

Onze Lieve Vrouw van de besloten tuin, in het Latijn: hortus conclusus, een geliefd thema in de late middeleeuwen in de schilderkunst en op tapisserieën.

We zien Maria – want het heeft altijd betrekking op haar – in een ommuurde tuin met veel bloemen en bij haar staat meestal de eenhoorn.

De bron is het Hooglied in het Oude Testament waar we lezen: een gesloten tuin is mijn zuster bruid, een verzegelde bron (4,12).

Die gesloten tuin is altijd in verband gebracht de Onbevlekte Ontvangenis van Maria, wat, zoals u weet, inhoudt dat Maria vanaf de conceptie in de schoot van haar moeder Anna gevrijwaard was van de erfzonde, verlossing vooraf omdat zij immers God zelf in haar schoot zou dragen. Smetteloos moest zij zijn, een gesloten tuin, een verzegelde bron.

Zo is ook een aanroeping in een Maria litanie, afkomstig uit Loreto, de zogenaamde Lauretaanse litanie, die geheel aan de H.Schrift is ontleend

Hortus conclusus - gesloten tuin

Fons signatus - verzegelde bron

De eenhoorn, die meestal bij Maria in de gesloten tuin staat afgebeeld, is ook aan de H.Schrift ontleend en wordt op verschillende plaatsen in het Oude Testament genoemd. Die zoekt zijn toevlucht in de schoot van de Maagd en heeft de macht met zijn lange spitse hoorn vergiftigde bronnen te zuiveren.

Hij wordt natuurlijk met Christus in verband gebracht – de zuiverheid in het geheel staat centraal. Tota pulchra – o allerschoonste, zo mogen wij dat verstaan.

Het beeld heeft ook iets poëtisch en dat mogen we in deze tijd benadrukken: de schoonheid van ons geloof, want God is ook de Alschone en dat heeft zovele kunstenaars telkens weer geïnspireerd. Maar poëzie is niet alleen lief, zoals de poeziealbums van mijn zusjes vroeger.

Ook vandaag, in deze heerlijke, bloeiende meimaand, gaan we waarschijnlijk door de regen en tenminste onder een donker, dreigend wolkendek naar Maria toe in haar besloten hof.

Een droevige, wenende Maria is zij hier, om wat haar Zoon heeft moeten dóórmaken – had de oude Simeon het haar al niet voorzegd? –, ook om de vele zonden en het vele leed in de wereld dat niet alleen groot is elders in de wereld, maar ook als het onszelf hier treft. Naar wie kun je dan beter gaan dan naar je Moeder, onze hemelse Moeder, die als geen ander zo dicht bij de Heer, bij God zelf, staat.

De Vader heeft ook het lijden van de Zoon niet weggenomen. Zo moeten wij ons kruis dragen, maar met de Heer, die zelf heeft gezegd ‘komt tot Mij die belast en beladen zijt en Ik zal u verkwikken’, en met zijn Moeder Maria aan onze zijde zal het lichter worden, kunnen wij het aan en mogen wij omhoog kijken naar die uitbundige stralende kroon, beeld van de Verrijzenis, de overwinning. Daarom is de wenende Maria ook een blijde want de vreugde is het laatst!

Zo mogen wij ons onder de bescherming van Maria scharen, nu in deze Eucharistieviering, in een blijde wandeling naar haar, beeld van de pelgrimage die ons leven is.

Onder uw bescherming nemen wij onze toevlucht Onze Heilige Moeder van God.

Amen.

In de muziekwereld heeft de titel ‘kerkmusicus’ tegenwoordig weleens een wat pejoratieve bijklank. Daar moest ik aan denken tijdens de bedevaartsdag van afgelopen zaterdag. Over hoe oneerlijk dat is, welteverstaan. Want als kerkmusicus moet je alles tegelijk kunnen, en wel onder dezelfde druk als een concertmusicus. Alleen hoeft die, als het goed is, alleen maar geweldig mooi te musiceren. Terwijl de kerkmusicus ook nog eens in de gaten moet houden hoever de priester is met de Liturgie, of de volkszang meekomt met de orgelbegeleiding, of het koor klaar staat met de juiste partituur onder de neus.

Dit alles kwam mij weer eens bijzonder helder voor de geest toen ik de foto’s van de processie van zaterdag onder ogen kreeg. Processies zijn namelijk voor de cantores de ingewikkeldste toestanden die je je maar kunt voorstellen. Processies hebben namelijk de neiging musicaal te golven. Voorin wordt iets ingezet, dat langzaam naar de staart van de stoet kabbelt. Daarna komt het tempo van de achterhoede als de branding op een zandstrand teruggeklotst naar het hoofd van de parade. Ergens halverwege…botsen de getijden.

Dit voorkomen is onmogelijk. Wat je wel kunt doen is een vorm van harmonie zien te bereiken. Weliswaar zal de eenheid van het gezang onherroepelijk uiteenvallen in meerdere koren, en er zal altijd een gelijkvloerse kruising zijn waarop alle lichten tegelijk op groen staan. Er moet een punt komen waarop de tegengestelde stromingen elkaar ontmoeten. Maar als je een zeker talent, een zeker fingerspitzengefühl hebt, kun je alles zo sturen dat zelfs een botsing muziek wordt. Een klingelen van duizend belletjes in plaats van een kakofonie van krijsende coupletten.

Ik heb bewondering voor al wie dat kan. Daar moest ik even aan denken bij de foto van de cantores van de Tiltenberg hierboven, en Sander Swezerijenen die achterstevoren loopt om de botsingen te kneden tot belletjes. Dat wordt nog wel wat met die jongens.

Trouwens, even afgezien van processies: zelf kunnen ze ook zingen. Bestel hun laatste CD Hier

(Binnenkort ook te koop in het voorportaal van de Warfhuister kluis)

Tijdens de Warfhuister bedevaart van afgelopen zaterdag droeg ze ‘m voor het eerst: de nieuwe schutsmantel waar al zo lang naar werd uitgezien. Couturier Ramiro Koeiman heeft er enkele maanden aan gewerkt, en hem vrijdagavond overgedragen aan de broederschap. Op de mantel is de ‘Besloten Tuin’ afgebeeld achter een hemelse versie van het clausuurhek zoals dat in de Warfhuister kluis staat (liefhebbers van de kluis zullen de vorm ervan wel herkennen, rechts onder op de mantel.) Allerlei planten en dieren uit het paradijs zijn op de mantel geborduurd en genaaid, alles van gouddraad en parels.

Zaterdag is de mantel tijdens de grote bedevaart ingezegend door plebaan Wagenaar.

(Foto: Rende Zoutewelle)

De processie naar de Bedroefde Moeder van Warfhuizen verlaat Wehe-den Hoorn (Foto: Marjo Antonissen)

Een niet meer zo ongewoon, maar toch nog steeds wonderlijk gezicht: processie over het Groninger Hoogeland. Een ondeugend windje speelt lustig met de vaandels. (Foto: Rende Zoutewelle)

Ritselend gras, klapperende vaandels, vette klei, rammelende rozenkransen en blijde pelgrims. (Foto: Marjo Antonissen)

Bij het begin van het Lof. De Plebaan draagt een barokke koorkap, een geschenk aan de kluis van pater Gabriël Bunge bij deze gelegenheid. (Foto: Marjo Antonissen)

De Bedroefde Moeder van Warfhuizen droeg voor het eerst de prachtige nieuwe schutsmantel van Ramiro Koeiman. Plebaan Wagenaar heeft de mantel aan het begin van het lof ingezegend. (Foto: Rende Zoutewelle)

En tot slot: De zegen met het Allerheiligste. (Foto: Marjo Antonissen)

Deze maand is het natuurlijk Mei, de maand dat de natuur feest begint te vieren en de maand die de goede God aan zijn moeder heeft toebedeeld: Gekomen is uw lieve Mei, Maria!

In het bisdom Groningen-Leeuwarden weten ze dat ook, en de redactie van het bisdomblad vond de Mariamaand een mooie gelegenheid om Onze Lieve Vrouwe van Warfhuizen eens in het zonnetje te zetten. Zodoende pronkt ze pront op de voorplaat, stralend wit in haar paaskleed.

Het bijbehorende artikel ziet er prachtig uit, met geweldige foto’s van Marlies Bosch (die trouwens ook, met veel invoelingsvermogen, de tekst heeft gemaakt.)

Gekomen is uw lieve Mei, Maria!
Met kou en regen en storm erbij, Maria!
Als de meiwind aan komt waaien
vliegen de koeien en ook de vlaaien.
Ave, ave Maria!
Gekomen is uw lieve Mei, Maria!

‘K wou wat bloemen plukken gaan, Maria!
Die op uw altaar kunnen staan, Maria!
‘K ben nog niet weg gegaan of kijk!
‘K zit op de toren van Zuurdijk!
Ave, ave Maria!
Nu zit ik in de storm te prijk, Maria!

Het regenwater drijft ‘t gediert, Maria!
Al naar de kerk al op de wierd, Maria!
‘K zit met katten, koeien, hanen,
zeshonderd vlooien en zeven zwanen,
Ave, ave Maria.
Uw kerk was nooit zo mooi versierd, Maria!

Gekomen is uw lieve Mei, Maria,
Daar waait mijn kliko net voorbij, Maria!
Zoals je nu de hagel hoort,
hagelt het tot Sint-Maarten voort,
Ave, ave Maria
behoed ons liefelijke oord, Maria!